Cạo vôi răng có tác dụng gì? Lưu ý cần biết về cạo vôi răng

Mảng bám cứng đầu, hơi thở có mùi hay nướu răng bất chợt chảy máu khi đánh răng là những dấu hiệu cảnh báo phổ biến. Đây rất có thể là lúc bạn cần đến “cạo vôi răng”. Vậy cạo vôi răng có tác dụng gì? Cụ thể ra sao và có thực sự an toàn không? Bài viết này của MEDENT sẽ giúp bạn giải đáp toàn bộ thắc mắc và hiểu rõ về thủ thuật nha khoa quan trọng này.

1. Cạo vôi răng là gì?

Để hiểu cạo vôi răng, trước hết chúng ta cần phân biệt rõ “Mảng bám” và “Vôi răng”.

• Mảng bám (Plaque): Là một lớp màng vi khuẩn mềm, không màu hoặc màu vàng nhạt, liên tục hình thành trên răng.
• Vôi răng (Calculus / Tartar): Khi mảng bám không được làm sạch, các khoáng chất trong nước bọt (như canxi, phốt phát) sẽ lắng đọng và làm cứng mảng bám, tạo thành vôi răng [1]. Vôi răng bám rất chắc vào bề mặt răng và không thể loại bỏ bằng cách chải răng thông thường.

Cạo vôi răng (hay còn gọi là lấy vôi răng, scaling) là một thủ thuật nha khoa chuyên nghiệp, sử dụng các dụng cụ chuyên dụng (phổ biến nhất là máy cạo vôi răng siêu âm) để tạo ra các rung động nhẹ, làm vỡ và loại bỏ vôi răng, mảng bám cứng đầu ra khỏi bề mặt răng, bao gồm cả phần thân răng (trên nướu) và phần chân răng (dưới nướu).

2. Có nên cạo vôi răng không?

Câu trả lời là CÓ, và đây là một việc làm vô cùng cần thiết cho sức khỏe răng miệng của hầu hết mọi người.

Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) khuyến nghị việc thăm khám và làm sạch răng chuyên nghiệp định kỳ [2]. Lý do là vì:

• Vôi răng chính là “ngôi nhà” lý tưởng và là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho hàng tỷ vi khuẩn có hại trú ngụ và phát triển.
• Vi khuẩn trong vôi răng tiết ra độc tố, là nguyên nhân trực tiếp gây kích ứng, viêm nướu và các bệnh lý nha khoa nghiêm trọng khác [3].
• Một khi vôi răng đã hình thành, việc chải răng hay dùng chỉ nha khoa tại nhà không thể loại bỏ chúng. Chỉ có can thiệp bằng dụng cụ nha khoa chuyên nghiệp mới có thể làm sạch hoàn toàn.

Vì vậy, cạo vôi răng định kỳ không chỉ là làm sạch mà còn là một khoản đầu tư quan trọng để bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài.

Xem thêm: Lấy cao răng có đau không? Bao lâu nên lấy cao răng một lần?

3. Đối tượng chỉ định và chống chỉ định cạo vôi răng

Mặc dù là thủ thuật phổ biến, không phải ai cũng có thể cạo vôi răng ngay lập tức. Cần phân biệt rõ ai nên làm và ai cần thận trọng.

3.1. Đối tượng nên cạo vôi răng

Hầu hết mọi người đều được khuyên nên cạo vôi răng định kỳ 6 tháng/lần. Đặc biệt, các nhóm đối tượng sau đây cần chú ý hơn:

• Người có dấu hiệu rõ rệt: Thấy mảng bám màu vàng, nâu, đen trên răng; nướu sưng đỏ, dễ chảy máu; hơi thở có mùi hôi.
• Người hút thuốc lá, uống nhiều trà/cà phê: Các chất này làm tăng tốc độ hình thành và bám màu của vôi răng.
• Người đang niềng răng: Khí cụ niềng răng khiến việc vệ sinh kẽ răng khó khăn, mảng bám dễ tích tụ hơn.
• Phụ nữ mang thai: Sự thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ có thể làm tăng phản ứng viêm của nướu với mảng bám, dễ dẫn đến “viêm nướu thai kỳ” [3].

3.2. Đối tượng chống chỉ định hoặc cần thận trọng

Trong một số trường hợp, nha sĩ có thể quyết định tạm hoãn hoặc cần có biện pháp phòng ngừa đặc biệt trước khi cạo vôi răng:

• Bệnh lý toàn thân không kiểm soát: Các bệnh nhân mắc bệnh tim mạch nặng, tiểu đường không kiểm soát, hoặc các bệnh lý về rối loạn đông máu cần có ý kiến tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện [4].
• Bệnh nhân có nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn: Những người có tiền sử bệnh tim bẩm sinh, van tim nhân tạo… có thể cần uống kháng sinh dự phòng trước khi làm thủ thuật [2].
• Đang có viêm nhiễm cấp tính trong miệng: Như mụn rộp (Herpes) đang hoạt động, áp xe cấp tính… cần điều trị cho ổn định trước.
• Bệnh nhân đeo máy tạo nhịp tim (Pacemaker): Cần thông báo cho nha sĩ. Một số máy cạo vôi răng siêu âm thế hệ cũ (loại magnetostrictive) có thể gây nhiễu. Nha sĩ sẽ sử dụng dụng cụ cạo bằng tay hoặc máy siêu âm an toàn (loại piezoelectric).

4. Tác dụng của việc cạo vôi răng định kỳ

Đây là phần cốt lõi trả lời cho câu hỏi “cạo vôi răng có tác dụng gì?”. Lợi ích vượt xa việc chỉ làm sạch đơn thuần.

4.1. Giảm nguy cơ mắc các bệnh về răng miệng

Đây là tác dụng quan trọng nhất. Chu trình bệnh lý thường diễn ra như sau: Vôi răng (chứa vi khuẩn) -> Tiết độc tố -> Viêm nướu (Gingivitis) (nướu sưng, đỏ, dễ chảy máu).

Nếu không điều trị, viêm nướu sẽ tiến triển thành Viêm nha chu (Periodontitis). Lúc này, vi khuẩn bắt đầu phá hủy không chỉ nướu mà còn cả xương ổ răng bên dưới, gây tụt nướu, tiêu xương và cuối cùng là mất răng [3]. Cạo vôi răng là bước nền tảng, thiết yếu để “chặn đứng” chu trình này ngay từ giai đoạn đầu.

4.2. Loại bỏ hôi miệng, giúp hơi thở thơm mát

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hôi miệng (halitosis) chính là sự tích tụ của mảng bám và vôi răng. Vi khuẩn trong vôi răng phân hủy các mảnh vụn thức ăn còn sót lại, tạo ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi (VSCs), gây ra mùi hôi rất khó chịu [1]. Việc loại bỏ “nhà máy” sản xuất vi khuẩn này sẽ cải thiện đáng kể hơi thở của bạn.

4.3. Mang lại thẩm mỹ cho hàm răng

Vôi răng thường có màu vàng, nâu, hoặc thậm chí là đen (do nhiễm màu từ thực phẩm, thuốc lá). Chúng thường bám ở cổ răng và kẽ răng, khiến nụ cười trông mất vệ sinh và kém duyên. Thủ thuật cạo vôi răng, kết hợp với đánh bóng, sẽ loại bỏ các mảng bám và vết dính ngoại lai này, trả lại bề mặt răng láng bóng và sáng sủa hơn (trở về màu răng tự nhiên).

4.4. Bảo vệ răng và xương hàm khỏe mạnh

Như đã đề cập ở mục 4.1, viêm nha chu mạn tính do vôi răng gây ra sẽ dẫn đến tình trạng tiêu xương ổ răng. Xương hàm là nền móng nâng đỡ toàn bộ chân răng. Khi xương bị tiêu, nướu sẽ bị tụt theo, làm lộ chân răng (gây ê buốt) và khiến răng trở nên lung lay. Cạo vôi răng định kỳ giúp bảo vệ cấu trúc nâng đỡ quan trọng này, giữ cho răng chắc khỏe trên cung hàm.

5. Cạo vôi răng có ảnh hưởng gì không?

Dù rất phổ biến và an toàn, nhiều người vẫn còn những lo lắng xoay quanh thủ thuật này.

5.1. Có đau hoặc ê buốt không?

Thông thường là không đau. Hầu hết mọi người chỉ cảm thấy hơi “nhột” hoặc cảm giác rung nhẹ từ đầu máy siêu âm.

Tuy nhiên, cảm giác ê buốt nhẹ có thể xảy ra trong các trường hợp:

• Vôi răng tích tụ quá nhiều và bám sâu xuống dưới nướu.
• Nướu của bạn đang bị viêm sưng nặng.
• Bạn có sẵn tình trạng răng nhạy cảm hoặc bị tụt nướu, mòn cổ răng.

Cảm giác ê buốt này là hoàn toàn tạm thời và sẽ thuyên giảm nhanh chóng sau vài giờ đến 1-2 ngày [5]. Nha sĩ có thể sử dụng gel bôi tê tại chỗ để giúp bạn thoải mái hơn.

5.2. Cạo vôi răng nhiều có tốt không?

Nhiều người lầm tưởng rằng cạo vôi răng sẽ làm mòn men răng.

Điều này là SAI. Các máy cạo vôi răng siêu âm hiện đại hoạt động dựa trên nguyên lý rung động sóng âm để làm vỡ mảng vôi, chứ không phải “mài” vào răng. Bề mặt men răng là cấu trúc cứng nhất trong cơ thể và sẽ không bị tổn hại bởi thủ thuật này nếu được thực hiện đúng kỹ thuật [2].

Việc cạo vôi răng “nhiều” được hiểu đúng là:

• TỐT: Cạo vôi răng đúng định kỳ theo chỉ định của nha sĩ (thường là 3-6 tháng/lần).
• KHÔNG CẦN THIẾT: Lạm dụng cạo vôi răng (ví dụ: tháng nào cũng cạo) khi không có chỉ định đặc biệt về bệnh lý nha chu.

5.3. Cạo vôi răng có làm trắng răng không?

Đây là một hiểu lầm phổ biến. Câu trả lời trực tiếp là KHÔNG.

Bạn cần phân biệt rõ:

• Cạo vôi răng (Scaling): Là thủ thuật làm sạch. Nó loại bỏ các mảng bám, vôi răng, và vết dính bên ngoài bề mặt răng. Kết quả là răng trở về với màu sắc tự nhiên vốn có của nó, do đó trông sẽ “sáng” hơn.
• Tẩy trắng răng (Bleaching): Là thủ thuật làm trắng. Nó sử dụng các hóa chất chuyên dụng (như Hydrogen Peroxide, Carbamide Peroxide) để thấm vào men răng, phá vỡ các phân tử tạo sắc tố bên trong, làm răng trắng hơn màu tự nhiên ban đầu.

6. Một số lưu ý sau khi cạo vôi răng

Để tối đa hóa hiệu quả và giữ kết quả lâu dài, bạn cần tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc sau.

6.1. Chế độ ăn uống và sinh hoạt

Trong 24-48 giờ đầu sau khi cạo vôi răng, nướu và răng có thể còn nhạy cảm.

• Nên: Ăn thức ăn mềm, nguội (súp, cháo, sữa chua). Uống nhiều nước lọc.
• Hạn chế:
  • Thực phẩm hoặc đồ uống quá nóng hoặc quá lạnh (dễ gây ê buốt).
  • Thực phẩm có tính axit (chua) như cam, chanh, nước ngọt có ga.
  • Thực phẩm có màu đậm (trà, cà phê, nghệ, nước tương, rượu vang đỏ…) vì răng dễ bám màu hơn ngay sau khi được đánh bóng.
  • Không hút thuốc lá, vì khói thuốc làm chậm quá trình lành thương của nướu và tăng tốc độ tái bám của mảng bám.

6.2. Vệ sinh răng miệng đúng cách

Đây là chìa khóa để ngăn ngừa vôi răng tích tụ trở lại nhanh chóng.

• Chải răng đúng cách 2 lần/ngày bằng bàn chải lông mềm. Chú ý chải kỹ vùng cổ răng và mặt trong của răng.
• Quan trọng nhất: Sử dụng chỉ nha khoa hoặc tăm nước ít nhất 1 lần/ngày. Vôi răng thường bắt đầu hình thành ở các kẽ răng, nơi bàn chải không thể làm sạch [2].
• Có thể súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm trong 1-2 ngày đầu để giúp nướu dịu lại và săn chắc hơn.

6.3. Khám định kỳ để ngăn ngừa tích tụ mảng bám trở lại

Bạn cần hiểu rằng, vôi răng sẽ luôn luôn hình thành trở lại. Đó là một quá trình tự nhiên do sự kết hợp của vi khuẩn, nước bọt và thức ăn [1]. Cạo vôi răng không phải là giải pháp vĩnh viễn, mà là một biện pháp quản lý và kiểm soát định kỳ.

• Tần suất chuẩn: 6 tháng/lần cho người có sức khỏe răng miệng tốt.
• Tần suất đặc biệt: 3-4 tháng/lần cho những người hút thuốc, có bệnh lý nha chu, niềng răng, hoặc có cơ địa dễ hình thành vôi răng.

Kết luận

Cạo vôi răng là một thủ thuật an toàn, không đau, và vô cùng cần thiết. Đây không chỉ là một giải pháp thẩm mỹ giúp răng sạch và sáng hơn, mà quan trọng hơn, nó là biện pháp nền tảng để ngăn ngừa các bệnh lý nghiêm trọng như viêm nướu, viêm nha chu, loại bỏ hôi miệng và bảo vệ sức khỏe răng thật của bạn về lâu dài.

Hãy coi việc cạo vôi răng định kỳ là một phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện. Đừng ngần ngại đặt lịch hẹn với nha sĩ của bạn ngay hôm nay để có một nụ cười khỏe mạnh và tự tin. Hy vọng những thông tin trên của MEDENT sẽ giúp ích bạn kiến thức về cạo vôi răng nhé!

Tài liệu tham khảo

1. N. K. J., & R. G. (2014). Dental calculus: An overview. Journal of Indian Society of Periodontology, 18(3), 269–275. Truy cập từ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4052206/ 
2.  American Dental Association (ADA). (n.d.). Scaling and Root Planing. Truy cập từ https://www.mouthhealthy.org/all-topics-a-z/scaling-and-root-planing 
3.  American Academy of Periodontology (AAP). (n.d.). Gingivitis (Gum Disease). Truy cập từ https://www.perio.org/patients/gingivitis/ 
4. S. K., et al. (2018). Dental Considerations for the Patient with Cardiovascular Disease. Journal of the American Heart Association, 7(9). Truy cập từ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5959223/ 
5. L. S., et al. (2012). Dentin hypersensitivity after scaling and root planing: a prevalence study. Journal of Periodontology, 83(1), 48–53. Truy cập từ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21639798/